Jak zainteresować dzieci historią Powstania Wielkopolskiego? Jak opowiedzieć o wydarzeniach sprzed ponad stu lat w sposób angażujący, zrozumiały i atrakcyjny dla całych rodzin?
Odpowiedzią na te pytania stała się wystawa czasowa „Mela i Szczun na historycznej ścieżce” przygotowana dla Muzeum Powstania Wielkopolskiego w Poznaniu.
Naszym zadaniem było opracowanie kompletnego projektu wystawy edukacyjnej dla dzieci i rodzin, która poprzez zabawę, ruch oraz doświadczenia sensoryczne przybliża historię Wielkopolski i Powstania Wielkopolskiego. W ramach realizacji przygotowaliśmy projekt ekspozycji muzealnej składającej się z dwunastu stanowisk interaktywnych angażujących wzrok, słuch, dotyk, węch i aktywność ruchową. Zwiedzający poznawali historię regionu uczestnicząc w grach, eksperymentach, zadaniach i interakcjach zaprojektowanych specjalnie z myślą o najmłodszych odbiorcach.
JPunktem wyjścia dla projektu były ilustracje autorstwa prof. Zbigniewa Pilarczyka przedstawiające Melę i Szczuna – bohaterów inspirowanych gwarą poznańską. Naszym zadaniem była digitalizacja rysunków oraz stworzenie kompletnej identyfikacji wizualnej wystawy.
Opracowaliśmy tytuł wydarzenia, system typografii, zasady komunikacji wizualnej, oznaczenia stanowisk oraz zestaw ikon sensorycznych wykorzystywanych w całej ekspozycji. Zależało nam na stworzeniu identyfikacji przyjaznej najmłodszym odbiorcom, która jednocześnie pozostanie czytelna dla dorosłych. Wykorzystaliśmy charakterystyczny font o odręcznym, komiksowym charakterze dla nagłówków oraz geometryczny krój bezszeryfowy dla treści edukacyjnych.
Ważnym elementem projektu stał się również system informacji kierunkowej i ikon sensorycznych informujących zwiedzających o rodzaju aktywności dostępnych przy poszczególnych stanowiskach. Dzięki nim dzieci od razu wiedziały, czy dane miejsce zachęca do słuchania, dotykania, wąchania, obserwowania czy wykonywania zadań ruchowych.
Czwarta część wystawy przybliżała historię skautingu oraz początki polskiego harcerstwa. Głównym elementem projektu stanowiska interaktywnego był wielkoformatowy tor przeszkód wykorzystujący aktywności ruchowe inspirowane harcerskimi wyzwaniami. Zwiedzający ćwiczyli równowagę, rozpoznawali tropy zwierząt oraz odpowiadali na pytania związane z tematyką wystawy. Stanowisko łączyło edukację historyczną z aktywnością fizyczną, zachęcając dzieci do nauki poprzez ruch i zabawę.
Stanowisko poświęcone zostało wydarzeniom związanym z wybuchem Powstania Wielkopolskiego oraz przyjazdem Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania. W ramach projektu wystawy interaktywnej przygotowaliśmy plansze wyposażone w ruchome okienka pozwalające odkrywać archiwalne fotografie, ilustracje i ciekawostki dotyczące codziennego życia mieszkańców Wielkopolski oraz działań powstańczych. Ważnym elementem ekspozycji była również makieta Dworca Letniego wykonana z klocków LEGO, przedstawiająca miejsce przyjazdu Paderewskiego.
Jednym z najbardziej widowiskowych elementów projektu ekspozycji muzealnej było stanowisko poświęcone zdobyciu lotniska Ławica. Na potrzeby wystawy interaktywnej przygotowaliśmy wielkoformatową instalację samolotu, do której dzieci mogły wejść i wcielić się w rolę pilota. Wewnątrz znalazły się sensoryczne elementy sterowania oraz przestrzeń do zabawy i wykonywania pamiątkowych zdjęć. Stanowisko uzupełniała wielkoformatowa mapa Poznania prezentująca miejsca związane z Powstaniem Wielkopolskim.
To stanowisko przybliżało codzienność dzieci uczęszczających do szkół w okresie zaborów. Zwiedzający mogli zobaczyć archiwalne fotografie klasowe, historyczne świadectwa oraz poznać realia edukacji sprzed ponad stu lat. Dodatkową atrakcją była możliwość przymierzenia historycznego tornistra, dzięki czemu najmłodsi mogli lepiej wyobrazić sobie życie swoich rówieśników z początku XX wieku.
Stanowisko poświęcone zostało językowi i gwarze poznańskiej. Projekt multimedialnego stanowiska wykorzystywał elementy audio oraz interakcje dźwiękowe. Dzięki interaktywnym przyciskom zwiedzający mogli odsłuchiwać charakterystyczne słowa, takie jak „bimba”, „tytka” czy „kejter”, poznając ich znaczenie i poprawną wymowę. Uzupełnieniem ekspozycji była strefa odsłuchowa wyposażona w słuchawki, prezentująca wybrane utwory Juliana Tuwima w wersji zapisanej gwarą poznańską.
Kącik czytelniczy stanowił przestrzeń wyciszenia i odpoczynku podczas zwiedzania. Prezentował publikacje i książki sprzed ponad stu lat, przybliżając kulturę czytelniczą dzieci żyjących w czasach Powstania Wielkopolskiego. Zwiedzający mogli usiąść, przeglądać publikacje oraz wysłuchać nagrania popularnego wiersza „Chory kotek”, znanego kolejnym pokoleniom dzieci od ponad wieku.
Stanowisko prezentowało świat dziecięcych zabaw sprzed stu lat. W gablotach znalazły się historyczne lalki, misie oraz gry planszowe, którym towarzyszyły opisy i ciekawostki historyczne. Projekt przestrzeni edukacyjnej uwzględniał zasady dostępności i projektowania uniwersalnego. Przygotowaliśmy tyflografiki, opisy w alfabecie Braille’a oraz kody QR prowadzące do materiałów w formie audiodeskrypcji. Całość uzupełniały infografiki edukacyjne prezentujące dawne zabawy dziecięce oraz wielkoformatowe fotografie archiwalne.
Kulminacją ścieżki zwiedzania była wielkoformatowa gra planszowa z udziałem Meli i Szczuna. To autorskie narzędzie edukacyjne zostało zaprojektowane specjalnie na potrzeby wystawy. Zwiedzający sami stawali się pionkami i poruszali się po planszy rozłożonej w przestrzeni muzeum. W trakcie rozgrywki odpowiadali na pytania związane z treściami poznanymi podczas zwiedzania. Gra pozwalała utrwalać wiedzę poprzez zabawę, rywalizację i aktywność ruchową, stając się naturalnym podsumowaniem całej wystawy.
Ostatnie stanowisko zachęcało do refleksji nad współczesnym znaczeniem patriotyzmu oraz sposobami pielęgnowania pamięci historycznej. Zwiedzający mogli poznać sylwetkę prof. Zbigniewa Pilarczyka – autora ilustracji Meli i Szczuna – oraz napisać własny list, który następnie trafiał do zrekonstruowanej skrzynki pocztowej inspirowanej historycznymi wzorami z początku XX wieku. W ramach realizacji odpowiadaliśmy również za produkcję i montaż rekonstrukcji historycznej skrzynki pocztowej wraz z opracowaniem warstwy graficznej i procesem postarzania materiałów.
Projekt obejmował kompleksowy projekt wystawy edukacyjnej – od opracowania scenariusza zwiedzania, przez projekt ekspozycji muzealnej, identyfikację wizualną wystawy, system informacji kierunkowej i projekt stanowisk interaktywnych, aż po produkcję, montaż i nadzór autorski.
W ramach realizacji przygotowaliśmy również infografiki edukacyjne, ilustracje, materiały promocyjne, plakaty, zaproszenia oraz grafiki do mediów społecznościowych. Powstała nowoczesna wystawa sensoryczna, która poprzez zabawę, ruch i doświadczenie przybliża historię Powstania Wielkopolskiego najmłodszym odbiorcom.
Projekt „Mela i Szczun na historycznej ścieżce” jest przykładem kompleksowej realizacji wystawy interaktywnej łączącej edukację, projektowanie przestrzeni, komunikację wizualną oraz nowoczesne narzędzia angażowania zwiedzających.
